بورس فلزات لندن (LME) چیست و قیمت جهانی مس چطور تعیین میشود؟
قیمت جهانی مس هر روز در بورس فلزات لندن (LME) تعیین میشود و تقریباً همه‌ی قراردادهای خرید و فروش مس در دنیا، از معدن‌های شیلی تا کارخانه‌های کابل‌سازی چین، به همین عدد گره خورده‌اند. وقتی در خبرها می‌خوانید «مس در لندن گران شد»، منظور همین بازار است.
در ایران هم قیمت مس، چه کاتد بورس کالا و چه شمش و مس دیجیتال، بدون نگاه به لندن قابل فهم نیست. در این مقاله توضیح می‌دهیم LME چیست، قیمت رسمی مس دقیقاً کجا و چطور کشف میشود، چه عواملی آن را بالا و پایین می‌برند و این عدد دلاری چطور به قیمت هر کیلو مس به تومان می‌رسد.
بورس فلزات لندن چیست؟
بورس فلزات لندن یا London Metal Exchange (LME) بزرگ‌ترین بازار معاملات فلزات صنعتی در جهان است و قیمت‌هایی که اعلام می‌کند، مرجع جهانی مس، آلومینیوم، روی، نیکل، سرب و قلع به حساب می‌آید. این بورس سال ۱۸۷۷ میلادی در لندن تأسیس شد تا تاجرها بتوانند فلزی را که هنوز با کشتی در راه بود، از قبل با قیمت مشخص بخرند و بفروشند.
از سال ۲۰۱۲ مالک LME شرکت بورس‌های هنگ‌کنگ (HKEX) است، اما معاملات همچنان در لندن انجام میشود و قیمت‌ها به دلار آمریکا اعلام می‌شوند.
یک نکته‌ی مهم: بیشتر معاملات LME قرارداد آتی (فیوچرز) است، نه خرید و فروش فلز فیزیکی در همان لحظه. ولی چون هر قرارداد می‌تواند به تحویل واقعی فلز در انبارهای این بورس ختم شود، قیمت آن به دنیای واقعی وصل می‌ماند. همین ویژگی است که LME را به مرجع قیمت تولیدکننده‌ها و مصرف‌کننده‌های واقعی مس تبدیل کرده است.
البته این بازار بی‌ریسک هم نیست. در مارس ۲۰۲۲ قیمت نیکل در LME ظرف دو روز بیش از دو برابر شد و بورس مجبور شد معاملات نیکل را متوقف کند و بخشی از معاملات را باطل کند. این اتفاق نشان داد حتی مرجع جهانی قیمت هم ممکن است در شرایط هیجانی دچار اختلال شود.
چه فلزاتی در LME معامله میشود و قرارداد مس چه مشخصاتی دارد؟
فلزات اصلی LME مس، آلومینیوم، روی، نیکل، سرب و قلع هستند و در کنار آن‌ها کبالت و چند فلز دیگر هم معامله می‌شوند. بین همه‌ی این‌ها، مس پرمعامله‌ترین و پربحث‌ترین فلز است، چون تقریباً در هر صنعتی از برق و ساختمان تا خودروی برقی و مراکز داده مصرف میشود. برای آشنایی بیشتر با جایگاه این فلز، مقاله‌ی مس چیست و چرا اهمیت اقتصادی دارد؟ را بخوانید.
| ویژگی | قرارداد مس در LME |
|---|---|
| کالای پایه | کاتد مس گرید A |
| خلوص | حداقل ۹۹٫۹۹٪ |
| اندازه‌ی هر قرارداد | ۲۵ تن |
| واحد قیمت | دلار آمریکا به ازای هر تن متریک |
| سررسیدها | روزانه تا ۳ ماه، سپس هفتگی و ماهانه تا حدود ۱۰ سال |
| تحویل | از طریق انبارهای تأییدشده‌ی LME در کشورهای مختلف |
پس قیمتی که با عنوان «قیمت جهانی مس» می‌شنوید، قیمت هر تن کاتد مس بسیار خالص است، نه مس ضایعات یا مفتول. اگر با کاتد آشنا نیستید، کاتد مس چیست؟ و عیار مس چیست؟ تفاوت انواع مس و عیار آن‌ها را توضیح می‌دهند.
قیمت رسمی مس دقیقاً کجا تعیین میشود؟ (رینگ LME)
قیمت رسمی مس در «رینگ» تعیین میشود؛ تالاری با چیدمان دایره‌ای که LME آخرین بورس اروپا با معاملات حضوری و فریادی (Open Outcry) در آن است. معامله‌گرها روی صندلی‌های قرمز دور یک دایره می‌نشینند و برای هر فلز جلسه‌ای کوتاه، در حد چند دقیقه، برگزار میشود.
معاملات LME در سه بستر انجام میشود:
- رینگ: جلسه‌های کوتاه حضوری که قیمت‌های رسمی و قیمت تسویه از آن بیرون می‌آید.
- LMEselect: سامانه‌ی معاملات الکترونیکی که تقریباً در تمام ساعات کاری فعال است.
- بازار تلفنی (Inter-office): معاملات مستقیم بین کارگزاران که شبانه‌روزی ادامه دارد.
قیمت رسمی LME (LME Official Price) هر روز از آخرین پیشنهاد خرید و فروش در دومین جلسهی رینگ صبح به دست می‌آید و حوالی ظهر به وقت لندن منتشر میشود. همین عدد است که در قراردادهای فروش کنسانتره، کاتد و محصولات مسی در سراسر دنیا به‌عنوان مبنا استفاده میشود؛ مثلاً معدن‌دار شیلیایی مس را با «میانگین قیمت رسمی LME در ماه تحویل» به خریدار چینی می‌فروشد.
به زبان ساده: قیمت جهانی مس را یک نهاد یا دولت تعیین نمی‌کند. این عدد نتیجه‌ی برخورد عرضه و تقاضای واقعی معامله‌گرانی است که پشت سر آن‌ها معدن‌ها، کارخانه‌ها، تاجرها و صندوق‌های سرمایه‌گذاری ایستاده‌اند.
قیمت نقدی و سه‌ماهه؛ کدام «قیمت جهانی مس» است؟
در جدول‌های LME معمولاً دو قیمت کنار هم می‌بینید: قیمت نقدی (Cash) و قیمت سه‌ماهه (3-Month). قیمت نقدی برای تحویل فلز ظرف دو روز کاری است و قیمت سه‌ماهه برای تحویل سه ماه بعد. در اخبار و سایت‌های قیمت، منظور از قیمت جهانی مس معمولاً یکی از همین دو است.
فاصله‌ی این دو قیمت خودش اطلاعات مهمی درباره‌ی بازار می‌دهد:
| وضعیت | یعنی چه؟ | چه پیامی دارد؟ |
|---|---|---|
| کانتانگو (Contango) | قیمت سه‌ماهه بالاتر از نقدی | فلز در دسترس است و عجله‌ای برای خرید فوری نیست |
| بک‌وردیشن (Backwardation) | قیمت نقدی بالاتر از سه‌ماهه | خریدارها همین حالا مس می‌خواهند و بازار فیزیکی تنگ است |
بک‌وردیشن شدید معمولاً نشانه‌ی کمبود مس در انبارهاست و اغلب قبل یا همزمان با جهش‌های قیمتی دیده میشود. برای همین تحلیلگرها فقط به عدد قیمت نگاه نمی‌کنند؛ شکل منحنی قیمت در سررسیدهای مختلف هم برایشان مهم است.
انبارهای LME و موجودی مس؛ عددی که تحلیلگرها هر روز چک میکنند
LME شبکه‌ای از انبارهای تأییدشده در آسیا، اروپا و آمریکا دارد و هر روز اعلام می‌کند چند تن از هر فلز در این انبارها موجود است. هر محموله‌ی مس در انبار یک سند مالکیت الکترونیکی به نام «وارانت» دارد.
دو عدد در گزارش موجودی اهمیت ویژه دارد:
- کل موجودی: کاهش مداوم آن یعنی مس از انبارها بیرون می‌رود و به دست مصرف‌کننده می‌رسد؛ معمولاً نشانه‌ی تقاضای قوی است.
- وارانت‌های لغوشده (Cancelled Warrants): مسی که صاحبش اعلام کرده می‌خواهد آن را از انبار خارج کند. بالا رفتن این عدد هشدار زودهنگام کمبود است.
نمونه‌ی واقعی در سال ۲۰۲۶: موجودی مس انبارهای LME از حدود ۳۴۲ هزار تن در اواخر ژوئن به حدود ۲۵۵ هزار تن در پایان ژوئیه رسید. بخشی از این خروج به خاطر انتقال مس به آمریکا بود، چون احتمال وضع تعرفه بر واردات مس، خریداران آمریکایی را به ذخیره‌سازی زودهنگام کشاند. در همین دوره قیمت مس در لندن به سقف‌های تازه‌ی سال رسید.
LME، کامکس و بورس شانگهای چه فرقی دارند؟
LME تنها جایی نیست که مس معامله میشود. دو بورس دیگر هم روی قیمت جهانی اثر جدی دارند و گاهی عددشان با لندن فاصله می‌گیرد:
| بورس | محل | واحد قیمت | اندازه‌ی قرارداد | نقش اصلی |
|---|---|---|---|---|
| LME | لندن | دلار به ازای هر تن | ۲۵ تن | مرجع قیمت قراردادهای فیزیکی در دنیا |
| کامکس (COMEX) | نیویورک | سنت به ازای هر پوند | ۲۵ هزار پوند (حدود ۱۱٫۳ تن) | مرجع بازار آمریکا و محبوب سرمایه‌گذاران مالی |
| بورس آتی شانگهای (SHFE) | شانگهای | یوان به ازای هر تن | ۵ تن | آینه‌ی تقاضای چین، بزرگ‌ترین مصرف‌کننده‌ی مس |
در حالت عادی قیمت این سه بازار بعد از تبدیل واحد خیلی به هم نزدیک است، چون اگر فاصله زیاد شود، تاجرها مس را از بازار ارزان‌تر می‌خرند و در بازار گران‌تر می‌فروشند. اما وقتی پای تعرفه یا محدودیت تجاری وسط باشد، مثل بحث تعرفهی مس در آمریکا، قیمت کامکس می‌تواند به‌طور محسوسی بالاتر از لندن بایستد. به همین دلیل وقتی قیمت مس را از منابع مختلف می‌بینید، اول بررسی کنید عدد مربوط به کدام بورس و به چه واحدی است.
یک تبدیل ساده: هر تن تقریباً ۲۲۰۵ پوند است. پس اگر مس در کامکس ۶ دلار به ازای هر پوند باشد، معادل حدود ۱۳ هزار و ۲۰۰ دلار به ازای هر تن است.
چه عواملی قیمت جهانی مس را بالا و پایین می‌برند؟
قیمت مس در LME حاصل کشمکش عرضه و تقاضاست، ولی هر کدام از این دو طرف چند محرک اصلی دارند:
- تقاضای چین: چین حدود نیمی از مس دنیا را مصرف می‌کند. اخبار ساخت‌وساز، شبکه‌ی برق و صنعت چین مستقیم روی قیمت مس اثر می‌گذارد.
- عرضه‌ی معادن: شیلی، پرو و کنگو بزرگ‌ترین تولیدکننده‌ها هستند. اعتصاب، حادثه در معدن یا کاهش عیار سنگ معدن می‌تواند عرضه را کم و قیمت را بالا ببرد.
- ارزش دلار: چون مس به دلار قیمتگذاری میشود، دلار ضعیف معمولاً مس را برای خریداران غیرآمریکایی ارزان‌تر و تقاضا را بیشتر می‌کند.
- رشد اقتصادی و نرخ بهره: مس را «دکتر مس» می‌نامند، چون با رونق اقتصاد گران و با رکود ارزان میشود. کاهش نرخ بهره معمولاً به نفع قیمت مس است.
- گذار انرژی و فناوری: خودروی برقی، نیروگاه‌های خورشیدی و بادی و مراکز داده‌ی هوش مصنوعی مس زیادی مصرف میکنند. درباره‌ی بخش آخر، کاربرد مس در هوش مصنوعی را ببینید.
- موجودی انبارها و سیاست‌های تجاری: همان‌طور که بالاتر دیدیم، تعرفهها و جابه‌جایی ذخایر بین کشورها می‌تواند بازار را تنگ کند.
- سرمایه‌گذاران مالی: صندوق‌ها و معامله‌گران فیوچرز با خرید و فروش گسترده، روندها را تشدید میکنند.
ترکیب همین عوامل باعث شد میانگین قیمت مس در ۷ ماه اول ۲۰۲۶ حدود ۳۹٪ بالاتر از همین دوره در ۲۰۲۵ باشد و قیمت نقدی LME در تابستان ۲۰۲۶ بین حدود ۱۲ هزار و ۹۰۰ تا ۱۴ هزار و ۵۰۰ دلار به ازای هر تن نوسان کند. روند بلندمدت این اعداد را در نمودار قیمت مس در ۱۰ سال گذشته و رابطه‌ی مس با طلا را در نسبت مس به طلا دنبال کنید.
قیمت مس لندن چطور به قیمت مس در ایران تبدیل میشود؟
قیمت مس در ایران از سه جزء ساخته میشود: قیمت جهانی مس، نرخ دلار و شرایط بازار داخلی. ساده‌ترین تخمین ارزش جهانی هر کیلو مس به تومان این است:
\text{price per kg (Toman)} \approx \frac{\text{LME price (USD/ton)}}{1000} \times \text{USD rate (Toman)}به زبان ساده: قیمت هر تن مس در لندن را بر ۱۰۰۰ تقسیم کنید تا قیمت هر کیلو به دلار به دست بیاید، بعد آن را در نرخ دلار ضرب کنید. مثلاً با اعداد فرضی، اگر مس در LME تنی ۱۴ هزار دلار و دلار ۱۰۰ هزار تومان باشد، ارزش جهانی هر کیلو مس حدود یک میلیون و ۴۰۰ هزار تومان است.
اما قیمتی که در بازار ایران می‌بینید، تقریباً هیچ‌وقت دقیقاً همین عدد نیست. چند عامل باعث فاصله میشود:
- نوع نرخ ارز: این‌که محاسبه با دلار بازار آزاد، نرخ حواله یا نرخ رسمی انجام شود، عدد نهایی را جابه‌جا می‌کند.
- سازوکار بورس کالا: کاتد مس شرکت ملی صنایع مس در بورس کالای ایران عرضه میشود. قیمت پایه‌ی آن سال‌ها از روی قیمت LME و نرخ ارز رسمی محاسبه می‌شد، ولی از اردیبهشت ۱۴۰۲ فرمول عوض شد و قیمت پایه بر اساس ضریبی از قیمت معاملات هفته‌های قبل تعیین میشود. با این حال، رقابت خریدارها در کف عرضه و انتظارات ارزی همچنان قیمت را به سمت ارزش جهانی می‌کشد.
- نوع محصول و هزینه‌ها: شمش، ورق، مفتول و ضایعات هر کدام اجرت، هزینهی تولید، حمل و حاشیه‌ی سود جداگانه دارند. تفاوت کاتد و شمش را در تفاوت کاتد مس و شمش مس توضیح داده‌ایم.
- عرضه و تقاضای داخلی: کمبود عرضه یا هجوم خریدار در بازار داخل می‌تواند قیمت را بالاتر یا پایین‌تر از ارزش جهانی نگه دارد؛ همان چیزی که در طلا و سکه به آن حباب می‌گوییم.
نتیجه این‌که قیمت مس در ایران دو موتور دارد: لندن و دلار. گاهی مس جهانی ارزان میشود ولی به خاطر جهش دلار، مس داخلی گران‌تر میشود؛ و برعکس.
این اطلاعات به چه درد سرمایه‌گذار مس می‌خورد؟
اگر در مس سرمایه‌گذاری می‌کنید یا قصدش را دارید، دنبال کردن LME به شما کمک می‌کند به‌جای خرید هیجانی، تصمیم آگاهانه بگیرید:
- فهم روند واقعی: اگر قیمت داخلی بالا رفته ولی LME ثابت است، رشد احتمالاً از دلار یا تقاضای داخلی آمده، نه از ارزش جهانی مس.
- سیگنال‌های زودهنگام: کاهش موجودی انبارها، بالا رفتن وارانت‌های لغوشده و بک‌وردیشن معمولاً نشانه‌ی تنگ شدن بازار هستند.
- تشخیص حباب: با فرمول ساده‌ی بالا می‌توانید ببینید قیمتی که می‌پردازید چقدر با ارزش جهانی فاصله دارد.
- دید بلندمدت: پیش‌بینی‌ها و چشم‌انداز چندساله‌ی مس را در آینده مس؛ پیش‌بینی قیمت مس در سال‌های آینده بخوانید.
یادتان باشد LME بازار حرفه‌ای‌هاست و نوسان‌های روزانه‌ی آن برای سرمایه‌گذار خرد نباید ملاک خرید و فروش باشد. اگر تازه می‌خواهید وارد این بازار شوید، روش‌های سرمایه‌گذاری در مس و نقدشوندگی مس نقطه‌ی شروع خوبی هستند. برای دیدن قیمت لحظه‌ای و خرید و فروش آنلاین مس هم به صفحه خرید مس اکوکوچ سر بزنید.
سوالات متداول
LME مخفف چیست؟
مخفف London Metal Exchange به معنای بورس فلزات لندن است؛ بزرگ‌ترین بازار معاملات فلزات صنعتی جهان که از ۱۸۷۷ فعال است.
قیمت مس در LME به چه واحدی اعلام میشود؟
به دلار آمریکا برای هر تن متریک کاتد مس با خلوص حداقل ۹۹٫۹۹٪. در کامکس آمریکا اما قیمت به سنت برای هر پوند اعلام میشود.
قیمت رسمی مس چه ساعتی اعلام میشود؟
قیمت رسمی LME هر روز کاری بعد از دومین جلسهی رینگ صبح و حوالی ظهر به وقت لندن منتشر میشود. معاملات الکترونیکی و تلفنی اما تقریباً در تمام طول روز ادامه دارد.
آیا افراد عادی میتوانند مستقیم در LME معامله کنند؟
خیر. معامله در LME فقط از طریق کارگزاران عضو و معمولاً با حجم‌های بزرگ (هر قرارداد ۲۵ تن) ممکن است. سرمایه‌گذار ایرانی برای بهره‌بردن از نوسان قیمت مس سراغ روش‌های داخلی مثل شمش، کاتد، صندوق‌ها یا خرید آنلاین مس می‌رود؛ مقاله‌ی بهترین نوع مس برای سرمایه‌گذاری این گزینه‌ها را مقایسه کرده است.
چرا قیمت مس در ایران با قیمت جهانی ضرب در دلار برابر نیست؟
چون نوع نرخ ارز، سازوکار قیمتگذاری بورس کالا، هزینهی تولید و حمل و عرضه و تقاضای داخلی فاصله ایجاد میکنند. فرمول جهانی فقط یک تخمین پایه است، نه قیمت نهایی خرید.
چرا گاهی قیمت مس در لندن و نیویورک با هم فرق دارد؟
در حالت عادی آربیتراژ این فاصله را از بین میبرد. ولی تعرفهها و محدودیتهای تجاری، مثل بحث تعرفهی مس در آمریکا، میتوانند قیمت کامکس را برای مدتی بالاتر از LME نگه دارند.
مطالب مرتبط
