سفارش بازار و سفارش محدود چه فرقی دارند؟ راهنمای ساده با مثال
سفارش بازار (Market Order) فوراً و با بهترین قیمتی که همان لحظه در بازار موجود است انجام میشود؛ سرعتش بالاست اما قیمت نهایی را از قبل دقیق نمیدانید. سفارش محدود (Limit Order) فقط با قیمتی که خودتان تعیین میکنید یا بهتر از آن انجام میشود؛ قیمتش مطمئن است اما ممکن است دیر، ناقص یا اصلاً انجام نشود. به زبان ساده: سفارش بازار «انجام شدن» را تضمین میکند و سفارش محدود «قیمت» را. در این مقاله با یک مثال عددی نشان میدهیم هر کدام چطور کار میکند و کی از کدام استفاده کنید.
اول با دفتر سفارش آشنا شوید
در بازارهایی که خریدار و فروشنده مستقیم با هم معامله میکنند، همهی سفارشها در فهرستی به نام دفتر سفارش (Order Book) جمع میشوند. یک طرف آن سفارشهای خرید است و طرف دیگر سفارشهای فروش. بالاترین قیمت خرید و پایینترین قیمت فروش، بهترین قیمتهای بازار هستند و فاصلهی بین آنها «اسپرد» نام دارد.
| سمت | قیمت (تومان) | حجم (تتر) |
|---|---|---|
| فروش | ۲۷۰٬۹۰۰ | ۳٬۰۰۰ |
| فروش | ۲۷۰٬۷۰۰ | ۱٬۰۰۰ |
| فروش | ۲۷۰٬۶۰۰ | ۵۰۰ |
| خرید | ۲۷۰٬۴۰۰ | ۸۰۰ |
| خرید | ۲۷۰٬۳۰۰ | ۱٬۵۰۰ |
| خرید | ۲۷۰٬۱۰۰ | ۲٬۵۰۰ |
در این مثال بهترین قیمت فروش ۲۷۰٬۶۰۰ تومان و بهترین قیمت خرید ۲۷۰٬۴۰۰ تومان است؛ پس اسپرد ۲۰۰ تومان است. هرچه حجم سفارشها در هر سطح قیمت بیشتر باشد، بازار عمیقتر است؛ این مفهوم را در عمق بازار چیست کامل توضیح دادهایم.
سفارش بازار چیست؟
وقتی سفارش بازار ثبت میکنید، فقط مقدار را مشخص میکنید و سیستم سفارش شما را با بهترین سفارشهای طرف مقابل جفت میکند. اگر سفارشهای موجود در بهترین قیمت برای حجم شما کافی نباشد، بقیهی سفارش با قیمتهای بعدی پر میشود.
مثال: خرید ۲٬۰۰۰ تتر با سفارش بازار
فرض کنید با دفتر سفارش بالا میخواهید ۲٬۰۰۰ تتر را فوری بخرید. در بهترین قیمت فقط ۵۰۰ تتر موجود است، پس سفارش شما در چند پله پر میشود:
| قیمت | مقدار پرشده | مبلغ |
|---|---|---|
| ۲۷۰٬۶۰۰ | ۵۰۰ تتر | ۱۳۵٬۳۰۰٬۰۰۰ تومان |
| ۲۷۰٬۷۰۰ | ۱٬۰۰۰ تتر | ۲۷۰٬۷۰۰٬۰۰۰ تومان |
| ۲۷۰٬۹۰۰ | ۵۰۰ تتر | ۱۳۵٬۴۵۰٬۰۰۰ تومان |
| میانگین | ۲٬۰۰۰ تتر | ۵۴۱٬۴۵۰٬۰۰۰ تومان؛ هر تتر ۲۷۰٬۷۲۵ |
یعنی با اینکه بهترین قیمت ۲۷۰٬۶۰۰ تومان بود، میانگین قیمت خرید شما ۲۷۰٬۷۲۵ تومان شد؛ حدود ۰٫۰۵ درصد گرانتر. به این فاصله لغزش قیمت (Slippage) میگویند. در این مثال عدد کوچک است، اما در بازارهای کمعمق، داراییهای پرنوسان یا لحظههای پرخبر، لغزش میتواند چند درصد باشد.
مزایا و معایب سفارش بازار
- مزیت: سریع و ساده است؛ وقتی طرف مقابل وجود داشته باشد، تقریباً فوراً انجام میشود.
- مزیت: برای مبالغ کم در بازارهای پرمعامله، تفاوت قیمت معمولاً ناچیز است.
- عیب: قیمت نهایی از قبل دقیق مشخص نیست و در حجم بالا ممکن است لغزش زیاد شود.
- عیب: در لحظههای پرنوسان ممکن است با قیمتی بسیار متفاوت از قیمتی که روی صفحه دیدهاید معامله کنید.
سفارش محدود چیست؟
در سفارش محدود، هم مقدار و هم قیمت را خودتان تعیین میکنید. سفارش خرید محدود فقط با قیمت تعیینشده یا پایینتر انجام میشود و سفارش فروش محدود فقط با قیمت تعیینشده یا بالاتر. اگر طرف مقابلی با این شرط نباشد، سفارش در دفتر سفارش باقی میماند تا قیمت به آن برسد یا خودتان لغوش کنید.
مثال: خرید تتر با سفارش محدود
در همان دفتر سفارش، اگر سفارش خرید محدود با قیمت ۲۷۰٬۳۰۰ تومان ثبت کنید، فوراً انجام نمیشود؛ چون ارزانترین فروشنده ۲۷۰٬۶۰۰ تومان میخواهد. سفارش شما در صف خریداران قرار میگیرد و هر وقت فروشندهای حاضر شد با قیمت ۲۷۰٬۳۰۰ یا کمتر بفروشد، انجام میشود. اگر قیمت بالا برود و دیگر پایین نیاید، سفارش شما ممکن است هرگز انجام نشود.
اگر قیمت سفارش محدود خرید را بالاتر از بهترین قیمت فروش بگذارید، مثلاً ۲۷۰٬۸۰۰ تومان، سفارش فوراً انجام میشود؛ اما حداکثر تا قیمت ۲۷۰٬۸۰۰. یعنی در مثال بالا ۱٬۵۰۰ تتر خریده میشود و بقیه منتظر میماند. به این ترتیب از لغزش بیش از حد جلوگیری میکنید.
مزایا و معایب سفارش محدود
- مزیت: قیمت را کنترل میکنید و هیچوقت گرانتر از قیمت خودتان نمیخرید یا ارزانتر نمیفروشید.
- مزیت: میتوانید از قبل برای قیمتهای هدف سفارش بگذارید و لازم نیست مدام بازار را نگاه کنید.
- عیب: ممکن است سفارش انجام نشود و فرصت را از دست بدهید.
- عیب: ممکن است فقط بخشی از سفارش انجام شود.
- نکته: در بیشتر پلتفرمها، تا وقتی سفارش باز است، مبلغ یا دارایی آن رزرو میشود و نمیتوانید از آن برای معاملهی دیگری استفاده کنید.
مقایسهی سفارش بازار و سفارش محدود
| معیار | سفارش بازار (Market) | سفارش محدود (Limit) |
|---|---|---|
| قیمت | از قبل مشخص نیست؛ بهترین قیمت موجود | خودتان تعیین میکنید |
| انجام شدن | تقریباً فوری، اگر طرف مقابل باشد | فقط وقتی قیمت به عدد شما برسد |
| لغزش قیمت | ممکن است، بهخصوص در حجم بالا | ندارد؛ بدتر از قیمت شما انجام نمیشود |
| ریسک اصلی | خرید گرانتر یا فروش ارزانتر از انتظار | انجام نشدن یا انجام بخشی از سفارش |
| مناسب برای | خرید و فروش فوری، مبالغ کم، بازار پرعمق | مبالغ بالا، بازار کمعمق، کسی که عجله ندارد |
کی از سفارش بازار و کی از سفارش محدود استفاده کنیم؟
سفارش بازار مناسبتر است وقتی:
- مبلغ معامله کم است و بازار پرمعامله است.
- سرعت برایتان از چند ده تومان اختلاف قیمت مهمتر است؛ مثلاً میخواهید فوراً از یک دارایی خارج شوید.
- اسپرد بازار کم است.
سفارش محدود مناسبتر است وقتی:
- مبلغ معامله بالاست و ممکن است چند پلهی دفتر سفارش را مصرف کند.
- بازار کمعمق است یا اسپرد زیادی دارد.
- عجله ندارید و برای خرید یا فروش، قیمت هدف مشخصی دارید.
- بهصورت دورهای و پلهای خرید میکنید؛ روش آن را در خرید پلهای و میانگینگیری بخوانید.
اشتباههای رایج در ثبت سفارش
- سفارش بازار در لحظههای پرخبر: در چند دقیقهی بعد از یک خبر مهم، قیمتها سریع جابهجا میشوند و لغزش زیاد است.
- قیمت محدود خیلی دور از بازار: سفارش خریدی که خیلی پایینتر از قیمت بازار باشد، ممکن است هفتهها انجام نشود.
- فراموش کردن سفارشهای باز: سفارشی که مدتها پیش ثبت کردهاید ممکن است در شرایطی انجام شود که دیگر آن را نمیخواهید؛ سفارشهای باز را مرتب بررسی کنید.
- نادیده گرفتن کارمزد: قیمت تمامشده = قیمت معامله + کارمزد. پیش از تأیید، مبلغ نهایی را ببینید.
- اشتباه در صفر یا ممیز: پیش از تأیید، قیمت و مقدار را یک بار دیگر چک کنید.
سفارش حد ضرر چیست؟
علاوه بر این دو نوع اصلی، بسیاری از پلتفرمها سفارشهای شرطی هم دارند. رایجترین آنها حد ضرر (Stop Loss) است: سفارشی که فقط وقتی قیمت به سطح مشخصی برسد فعال میشود و دارایی را میفروشد تا زیان بیشتر نشود. اگر سفارش فعالشده از نوع بازار باشد، در بازار پرنوسان ممکن است پایینتر از سطح تعیینشده انجام شود؛ اگر از نوع محدود باشد (Stop-Limit)، قیمت کنترل میشود اما ممکن است انجام نشود.
ثبت سفارش در اکوکوچ
در اکوکوچ میتوانید در بازارهای طلا، نقره، تتر و داراییهای دیگر بهصورت شبانهروزی سفارش ثبت کنید. انجام شدن هر سفارش به وجود طرف مقابل و شرایط بازار بستگی دارد و قیمت و کارمزد پیش از تأیید نهایی نمایش داده میشود. انواع سفارش قابلاستفاده را در صفحهی معاملهی هر بازار ببینید. نکات بیشتر را در ۷ نکته مهم قبل از خرید و فروش تتر در اکوکوچ بخوانید.
اعداد این مقاله فرضی است و فقط برای توضیح سازوکار سفارشها آمده است. این مقاله توصیهی خرید یا فروش نیست.
سوالات متداول
فرق سفارش بازار و سفارش محدود چیست؟
سفارش بازار فوراً با بهترین قیمت موجود انجام میشود، اما قیمت نهایی از قبل دقیق مشخص نیست. در سفارش محدود قیمت را خودتان تعیین میکنید و سفارش فقط با همان قیمت یا بهتر انجام میشود، اما ممکن است هیچوقت انجام نشود.
لغزش قیمت (اسلیپیج) چیست؟
لغزش قیمت فاصلهی بین قیمتی است که انتظار داشتید و قیمتی که سفارشتان واقعاً با آن انجام شد. این اتفاق بیشتر در سفارشهای بازار با حجم بالا یا در بازارهای کمعمق و پرنوسان رخ میدهد.
چرا سفارش محدود من انجام نمیشود؟
چون قیمت بازار هنوز به قیمتی که تعیین کردهاید نرسیده یا در آن قیمت فروشنده یا خریدار کافی وجود ندارد. اگر عجله دارید، قیمت را به قیمت بازار نزدیکتر کنید یا سفارش بازار ثبت کنید.
آیا سفارش محدود ممکن است نصفه انجام شود؟
بله. اگر در قیمت شما فقط بخشی از حجم موردنظر موجود باشد، همان بخش انجام میشود و بقیهی سفارش باز میماند تا طرف مقابل جدید پیدا شود یا خودتان آن را لغو کنید.
برای مبتدیها کدام بهتر است؟
برای مبالغ کم در بازارهای پرمعامله، سفارش بازار سادهتر است. برای مبالغ بالاتر یا بازارهای کممعامله، سفارش محدود از خرید گران یا فروش ارزان جلوگیری میکند. در هر دو حالت پیش از تأیید، قیمت و کارمزد نهایی را ببینید.